رضا شجیع، رئیس كارگروه نظارت بر تیمهای ملی كمیته ملی المپیك، در گفتوگو با برنامه «جام بیست و سوم» كه با محور بررسی ابعاد سیاسی جام جهانی 2026 برگزار شد، با انتقاد از عملكرد فیفا، مدعی شد این نهاد برخلاف شعارهای خود درباره استقلال ورزش از سیاست، در عمل نتوانسته از این اصل صیانت كند و رخدادهای جام جهانی اخیر، بهویژه در جریان میزبانی آمریكا، نمونهای از پررنگ شدن ملاحظات سیاسی در فوتبال جهان بوده است.
به گزارش رادیو ورزش؛ رضا شجیع كارشناس مدیریت ورزشی و رئیس كارگروه نظارت بر تیمهای ملی كمیته ملی المپیك در گفتوگو با برنامه «جام بیست و سوم» رادیو ورزش، با بیان اینكه رخدادهای جام جهانی 2026، ادعای بیطرفی سیاسی فیفا را با چالش جدی مواجه كرد، گفت این دوره از رقابتها بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر معادلات سیاسی، امنیتی، رسانهای و اقتصادی قرار گرفت. وی همچنین بر ضرورت برنامهریزی بلندمدت برای بهرهگیری از ظرفیت اجتماعی فوتبال در ایران تأكید كرد.
شجیع با اشاره به شعارهای فیفا درباره بیطرفی سیاسی، گفت رخدادهای این دوره از جام جهانی نشان داد رفتارهای این نهاد با شعارهای اعلامشده همخوانی ندارد و تصمیمات آن در موارد مختلف با رویكردهای سیاسی همراه بوده است. وی همچنین به انتشار اخباری درباره مطرح شدن نام جیانی اینفانتینو برای مسئولیتی در سطح سازمان ملل اشاره كرد و آن را در امتداد همین روند ارزیابی كرد.
این كارشناس مدیریت ورزشی، محدود شدن امكان حضور برخی هواداران و اتباع كشورها در مسابقات را یكی از مهمترین تناقضهای جام جهانی دانست و اظهار كرد در حالی كه شعار تنوع فرهنگی و فراگیری مطرح میشد، محدودیتهای اعمالشده بر ورود برخی افراد و كشورها، نشان داد ملاحظات امنیتی و سیاسی بر فضای مسابقات سایه انداخته است.
وی همچنین تشدید سیاستهای مهاجرتی آمریكا را از دیگر عوامل اثرگذار بر جام جهانی برشمرد و گفت این سیاستها با ادعای فراگیر بودن فوتبال و ایجاد فرصت برابر برای همه علاقهمندان همخوانی نداشت. به گفته شجیع، علاوه بر این، روند امنیتیسازی مسابقات به سطحی رسید كه مهاجران، برخی هواداران، روزنامهنگاران منتقد و معترضان در مواردی بهعنوان تهدید امنیتی تلقی شدند و این موضوع، فراتر از تأمین امنیت معمول مسابقات بود.
شجیع در ادامه، استفاده از جام جهانی برای نمایش قدرت سیاسی و آنچه «ورزششویی» خواند را از دیگر ابعاد این دوره از رقابتها دانست و گفت برخی اقدامات و مراسم جانبی، از جمله اهدای جایزهای ویژه به رئیسجمهور آمریكا و برخی مداخلات در روند مسابقات، این شائبه را تقویت كرد كه فوتبال به ابزاری برای نمایش قدرت سیاسی تبدیل شده است. وی عملكرد فیفا در برابر این اتفاقات را نیز ضعیف ارزیابی كرد.
این كارشناس همچنین با اشاره به برگزاری برخی مراسم نمادین در دیدار نهایی جام جهانی، گفت تلاش برای ارائه تصویری صلحطلبانه از آمریكا، در حالی صورت گرفت كه از نگاه منتقدان، میان این تصویر و عملكرد سیاسی این كشور تناقض وجود داشت و همین موضوع یكی از جلوههای استفاده از قدرت نرم در این دوره از مسابقات بود.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، تجاریسازی گسترده جام جهانی را از مهمترین انتقادهای واردشده به این دوره دانست و با اشاره به شكسته شدن ركورد درآمد حاصل از فروش بلیتها، اظهار كرد قیمتهای بالا و تمركز بر خدمات ویژه، موجب شد امكان حضور بخش قابل توجهی از هواداران عادی كاهش یابد و این موضوع حتی در رسانههای آمریكایی نیز مورد انتقاد قرار گرفت.
شجیع همچنین به نحوه توزیع مسابقات میان سه كشور میزبان اشاره كرد و گفت سهم بالای آمریكا از میزبانی، موجب شد كانادا و مكزیك نتوانند از ظرفیتهای خود بهطور كامل استفاده كنند. به گفته وی، این موضوع نیز از منظر برخی تحلیلگران، نشانهای از نابرابری در اجرای پروژه مشترك میزبانی بود.
در ادامه این گفتوگو، مجری برنامه نیز با اشاره به نمونههایی از آنچه سیاسیكاری در جریان مسابقات خواند، به موضوع حذف عمر عبدالقادر آرتان، داور سومالیایی، از حضور در جام جهانی پرداخت و یادآور شد این داور كه از داوران برتر آفریقا محسوب میشد، پس از ورود به آمریكا با محدودیتهایی مواجه و از ادامه حضور در مسابقات بازماند.
شجیع در واكنش به این موضوع گفت ناتوانی فیفا در حمایت از یكی از داوران منتخب خود، پرسشهایی درباره میزان اقتدار این نهاد در برابر تصمیمات دولت میزبان ایجاد كرد. وی همچنین به برخی مشكلات ایجادشده برای تیم ملی فوتبال ایران، از جمله تأخیرهای مرتبط با سفر، محدودیتهای اجرایی و شرایط استقرار تیم اشاره كرد و افزود این عوامل میتوانند تمركز هر تیمی را تحت تأثیر قرار دهند، هرچند ارزیابی عملكرد فنی تیم ملی را باید به كارشناسان فوتبال سپرد.
در بخش دیگری از برنامه، قهرمانی اسپانیا در جام جهانی نیز از منظر بازتابهای سیاسی و اجتماعی بررسی شد. شجیع با اشاره به واكنش گسترده كاربران شبكههای اجتماعی نسبت به این قهرمانی، گفت در عصر هوش مصنوعی و رسانههای نوین، افكار عمومی تنها دریافتكننده پیام نیست، بلكه روایتهای جدید خلق میكند و به همین دلیل، برداشتهای سیاسی و اجتماعی مختلفی پیرامون موفقیت اسپانیا شكل گرفت.
وی همچنین با اشاره به حضور تیم ملی ایران در این رقابتها، تأكید كرد نمایش پرچم ایران در جریان مسابقات و بازتاب آن در فضای رسانهای، از جنبههای قابل توجه این دوره بود و اگر تیم ملی در دیدار برابر نیوزیلند به نتیجه مطلوب میرسید، میتوانست دستاوردی مهمتر نیز رقم بخورد.
رئیس كارگروه نظارت بر تیمهای ملی كمیته ملی المپیك در پایان، با تأكید بر اینكه فوتبال صرفاً یك رشته ورزشی نیست، بلكه ظرفیتی اجتماعی برای ایجاد همبستگی و نشاط عمومی محسوب میشود، خواستار برنامهریزی بلندمدت و هدفمند فدراسیون فوتبال برای استفاده مؤثر از این ظرفیت ملی شد.