محمد سلطان‌حسینی، عضو هیئت علمی دانشگاه و دارای سابقه اجرایی در مدیریت ورزشی، با تشریح چالش‌های ساختاری انتخابات فدراسیون‌های ورزشی، بر ضرورت بازنگری در معیارهای احراز صلاحیت نامزدها، تعیین حدود اختیارات سرپرستان، شفافیت در فرایند نظارت و توجه به توانمندی‌های مدیریتی و اقتصادی رؤسای فدراسیون‌ها تأكید كرد. او در گفت‌وگو با برنامه «همیشه با ورزش»از رادیو ورزش، ضمن اشاره به وجود سازوكارهای نظارتی و ارزیابی عملكرد در وزارت ورزش، پذیرفت كه انتخابات فدراسیون‌ها همچنان با ابهام‌ها و مشكلاتی روبه‌روست.
به گزارش رادیو ورزش؛ چالش‌های ساختاری انتخابات فدراسیون‌های ورزشی، از تفسیر شرط سابقه مدیریتی و تأخیر در پاسخ استعلام‌ها تا نحوه تعیین سرپرستان، احتمال تعارض منافع و شفافیت در رسیدگی به اعتراض‌ها، محور گفت‌وگوی برنامه «همیشه با ورزش» با محمد سلطان‌حسینی بود؛ گفت‌وگویی كه در آن، دیدگاه‌های متفاوتی درباره نقش وزارت ورزش و جوانان، مجامع انتخاباتی و نهادهای نظارتی در سلامت انتخابات مطرح شد.
پیش از این گفت‌وگو نیز گزارشگر برنامه به وعده برخی نامزدها برای ایجاد منابع مالی پایدار در زمان انتخابات اشاره كرد و گفت بعضی از این افراد پس از رسیدن به مسئولیت، با استناد به كمبود بودجه از تحقق وعده‌های خود فاصله می‌گیرند. او نبود نظارت بر وعده‌های انتخاباتی و هزینه و زمان صرف‌شده برای انتخابات را از جمله ضعف‌های این روند دانست.
سلطان‌حسینی در ابتدای گفت‌وگو با اشاره به اینكه انتخابات در سطوح مختلف، حتی در كشورهای دیگر، با اعتراض و چالش همراه است، معتقد بود فضای هیجانی ورزش و حساسیت‌های رقابت‌های مدیریتی، این مسائل را پررنگ‌تر می‌كند. او ابطال برخی انتخابات فدراسیون‌ها و هیئت‌های استانی از سوی دیوان عدالت اداری را نمونه‌ای از مشكلات اجرایی و ابهام‌های موجود در اساسنامه‌ها و نحوه برگزاری انتخابات دانست.
یكی از محورهای اصلی مورد اشاره این عضو هیئت علمی دانشگاه، ابهام در تفسیر شرط پنج سال سابقه مدیریت برای نامزدهای ریاست فدراسیون‌ها بود. او معتقد بود محدود كردن سوابق قابل قبول به مدیریت مستقیم در ساختار ورزشی می‌تواند مانع ورود برخی مدیران توانمند شود و باید تجربه‌های مدیریتی مرتبط و قابل انتقال نیز در ارزیابی نامزدها مورد توجه قرار گیرد.
سلطان‌حسینی برای توضیح دیدگاه خود به نمونه‌هایی مانند یزدانی‌خرم در والیبال و صفایی‌فراهانی در فوتبال اشاره كرد و نقش مدیریتی آنها را در پیشرفت این رشته‌ها یادآور شد. او تأكید كرد انتخاب رئیس فدراسیون نباید صرفاً بر اساس سابقه فنی یا ورزشی انجام شود و مجموعه توانمندی‌های مدیریتی افراد نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
او همچنین تأخیر در پاسخ استعلام‌های مربوط به نامزدهای ریاست فدراسیون‌ها و هیئت‌های ورزشی را از دیگر مشكلات فرایند انتخابات دانست و گفت بر اساس ضوابط مورد اشاره، دستگاه‌های مسئول باید حداكثر ظرف یك ماه به این استعلام‌ها پاسخ دهند؛ با این حال، در برخی موارد، به‌ویژه در شرایط خاص سال گذشته، پاسخ‌ها با تأخیر مواجه شده یا ارائه نشده است. به گفته او، چنین وضعیتی گاهی به انتخاب یك نامزد و سپس تأیید نشدن صلاحیت او منجر شده است.
**سرپرستی فدراسیون‌ها؛ از ابهام قانونی تا تعارض منافع**
بخش دیگری از گفت‌وگو به نحوه تعیین سرپرست برای فدراسیون‌ها و ارتباط آن با زمان‌بندی انتخابات اختصاص داشت. سلطان‌حسینی با اشاره به دستورالعمل وثاقت و امانت توضیح داد كه بر اساس مفاد مورد اشاره، فرایند آماده‌سازی انتخابات باید 120 روز پیش از پایان دوره ریاست فدراسیون آغاز شود؛ با این حال، در دوره‌های گذشته برخی مدیران وزارت ورزش به جای پیشبرد این روند، با تعیین سرپرست، اداره فدراسیون را به فرد دیگری سپرده‌اند.
او معتقد بود این جابه‌جایی می‌تواند دست‌كم شش ماه از زمان فدراسیون را درگیر فرایند انتقال مدیریت و برگزاری انتخابات كند و در این فاصله، برنامه‌ریزی و روند فعالیت‌های قهرمانی رشته ورزشی نیز تحت تأثیر قرار گیرد. به گفته سلطان‌حسینی، تغییرات مدیریتی در هیئت‌های استانی نیز ممكن است به این مشكلات اضافه شود.
مجری برنامه در همین زمینه، احتمال تعارض منافع در تعیین سرپرستان را مطرح كرد و پرسید آیا ممكن است سرپرست منصوب‌شده از سوی وزارت ورزش، در عمل زمینه را برای نامزدی همسو با نظر این وزارتخانه فراهم كند. سلطان‌حسینی اصل این نگرانی را در برخی موارد قابل مشاهده دانست، اما در عین حال تأكید كرد وزارت ورزش و مدیران كل استانی در قبال عملكرد فدراسیون‌ها و هیئت‌ها مسئولیت دارند و نمی‌توان نقش آنها را در نظارت و پاسخ‌گویی كاملاً نادیده گرفت.
در ادامه، بحث به حدود اختیارات سرپرستان و مبنای قانونی تعیین آنها كشیده شد. سلطان‌حسینی توضیح داد كه در آیین‌نامه مورد اشاره، مواردی مانند فوت رئیس فدراسیون، استعفای پذیرفته‌شده از سوی مجمع، غیبت سه‌ماهه به دلایل خاص یا عزل رئیس توسط مجمع، از شرایطی است كه می‌تواند تعیین سرپرست را توجیه كند.
او در پاسخ به پرسش مجری درباره دستورالعمل ابلاغی وزارت ورزش در دوره احمد دنیامالی مبنی بر كنار رفتن رؤسای فدراسیون‌ها پس از پایان دوره چهار‌ساله و تعیین سرپرست تا زمان انتخابات، احتمال مغایرت چنین رویكردی با آیین‌نامه را مطرح كرد. البته تأكید داشت كه این رویه محدود به دوره مدیریت دنیامالی نبوده و در دوره‌های گذشته نیز اتفاق افتاده است.
سلطان‌حسینی همچنین پیشنهاد كرد برای بررسی دقیق‌تر ابهام‌های موجود در مقررات انتخاباتی، نمایندگانی از وزارت ورزش و رؤسای فدراسیون‌ها در نشستی مشترك حضور پیدا كنند و درباره نحوه اجرای ضوابط به جمع‌بندی برسند.
**نظارت بر انتخابات؛ اختلاف بر سر شفافیت و پاسخ‌گویی**
نحوه نظارت بر عملكرد فدراسیون‌ها و نقش وزارت ورزش در این زمینه، بخش مهم دیگری از گفت‌وگو بود. مجری برنامه معتقد بود وزارت ورزش در برخی موارد مرز روشنی میان وظیفه نظارتی و اجرای فرایند انتخابات ایجاد نكرده است؛ به‌ویژه آنكه تركیب كمیسیون تطبیق شرایط نامزدها و شورای تجدیدنظر، نقش پررنگ مدیران این وزارتخانه را در تصمیم‌گیری‌ها نشان می‌دهد. از نگاه او، این وضعیت می‌تواند پرسش‌هایی درباره تعارض منافع و استقلال فرایند انتخابات ایجاد كند.
سلطان‌حسینی در مقابل، نقش مجامع انتخاباتی و نهادهای نظارتی را در بررسی عملكرد مدیران یادآور شد و به محدودیت سه دوره ریاست در فدراسیون‌ها و هیئت‌های ورزشی اشاره كرد. او با اشاره به برخی رؤسای هیئت‌های استانی كه بیش از 30 تا 35 سال در این جایگاه باقی مانده‌اند، ضرورت توجه به گردش مدیریتی را مطرح كرد و درباره استثناهای مربوط به برخی مسئولیت‌های بین‌المللی نیز توضیح داد.
او همچنین از نقش سازمان بازرسی كل كشور، نهادهای نظارتی قوه قضاییه و بخش‌های نظارتی وزارت ورزش در بررسی عملكرد مدیران سخن گفت و فدراسیون ژیمناستیك را یكی از نمونه‌هایی دانست كه مسائل مدیریتی و نظارتی آن قابل بررسی است. به گفته او، در برخی موارد نیز تأیید نشدن استعلام‌های مدیران مانع حضور مجدد آنها در انتخابات شده است.
با این حال، مجری برنامه تأكید داشت كه صرف وجود نهادهای نظارتی برای اطمینان از سلامت انتخابات كافی نیست و باید خروجی این نظارت‌ها نیز مشخص و قابل ارزیابی باشد. او پرسید وزارت ورزش بر اساس چه شاخص‌هایی عملكرد سالانه فدراسیون‌ها را بررسی می‌كند و چرا نتایج این ارزیابی‌ها به‌صورت مستند و شفاف در اختیار ذی‌نفعان قرار نمی‌گیرد.
سلطان‌حسینی در پاسخ گفت دفتر ارزیابی عملكرد وزارت ورزش هر سال فدراسیون‌ها، هیئت‌های استانی و ادارات كل را بر اساس شاخص‌های مختلف ارزیابی می‌كند. به گفته او، مواردی مانند تعداد ورزشكاران سازمان‌یافته، مدال‌ها و عناوین قهرمانی آسیایی و جهانی، نتایج المپیك، وضعیت مالی و توسعه زیرساخت‌ها در این ارزیابی‌ها لحاظ می‌شوند و فدراسیون‌ها نیز در رشته‌های خود مورد رتبه‌بندی قرار می‌گیرند.
او اضافه كرد كه گزارش عملكرد رؤسای فدراسیون‌ها در مجامع سالیانه، در حوزه‌های مالی، قهرمانی، ورزش همگانی و توسعه زیرساخت‌ها ارائه می‌شود. به گفته او، بررسی عملكرد فدراسیون‌ها صرفاً به گزارش‌های ارائه‌شده از سوی خود آنها محدود نیست و بخش‌های حقوقی، بازرسی و ارزیابی وزارت ورزش نیز در كنار نهادهای نظارتی بیرونی در این فرایند نقش دارند.
با این حال، مجری برنامه این شیوه را برای پاسخ‌گویی كافی ندانست و تأكید كرد گزارش‌هایی كه خود فدراسیون‌ها ارائه می‌كنند، لزوماً جایگزین ارزیابی مستقل و مستند عملكرد مدیریتی نیستند.
**ضرورت شفافیت در احراز صلاحیت و رسیدگی به اعتراض‌ها**
یكی از جدی‌ترین محورهای انتقادی مجری، نبود شفافیت كافی درباره معیارهای احراز صلاحیت نامزدها بود. او پرسید آیا داوطلبان از دلایل عدم احراز صلاحیت خود اطلاع پیدا می‌كنند، آیا امكان دفاع و اعتراض مؤثر برای آنها وجود دارد و آیا معیارهای بررسی برای همه نامزدها به شكل یكسان اعمال می‌شود؟
مجری همچنین بر ضرورت ثبت و انتشار اطلاعات مربوط به تعداد اعتراض‌های انتخاباتی، دلایل رد یا عدم احراز صلاحیت و نتایج رسیدگی به شكایت‌ها تأكید كرد و معتقد بود نبود چنین سازوكاری می‌تواند زمینه‌ساز اعتراض‌های حقوقی و حتی ابطال انتخابات شود.
سلطان‌حسینی ضمن پذیرش وجود مشكلات در برخی انتخابات، یادآور شد از حدود 50 انتخابات فدراسیون‌های ورزشی، به گفته او، یكی دو مورد باطل شده است و این موضوع به معنای اشتباه بودن تمام فرایندهای انتخاباتی نیست. او همچنین تأكید كرد كه بررسی صلاحیت‌ها تنها به وزارت ورزش محدود نمی‌شود و نهادهای نظارتی نیز اطلاعات و ابزارهای مستقلی برای بررسی سوابق افراد در اختیار دارند.
او با اشاره به ارتباط بخش حقوقی و بازرسی وزارت ورزش با نهادهای نظارتی، گفت ارزیابی‌های مدیریتی و نظارتی در موارد مختلف انجام می‌شود و ممكن است نتیجه این بررسی‌ها به عدم احراز صلاحیت یا محكومیت افراد منجر شود.
سلطان‌حسینی همچنین بر ضرورت تفكیك میان رد صلاحیت، عدم احراز صلاحیت و انصراف داوطلبان تأكید كرد و یادآور شد همه افرادی كه در نهایت در رقابت انتخاباتی حضور پیدا نمی‌كنند، الزاماً با تصمیم رد صلاحیت مواجه نشده‌اند و ممكن است برخی از آنها خودشان از ادامه فرایند انصراف دهند.
با این حال، مجری برنامه تأكید كرد بررسی‌های پشت درهای بسته و تشكیل پرونده‌های غیرشفاف، بدون اطلاع‌رسانی مستند به ذی‌نفعان، نمی‌تواند پاسخ‌گوی اعتراض‌های حقوقی باشد. از نگاه او، تدوین چك‌لیست حقوقی پیش از انتخابات، ثبت مستندات، رسیدگی به‌موقع به اعتراض‌ها و اعلام شفاف معیارهای تصمیم‌گیری می‌تواند از بروز اختلافات و ابطال انتخابات پیشگیری كند.
**توان مدیریتی و اقتصادی؛ معیاری فراتر از سابقه ورزشی**
در بخش دیگری از این گفت‌وگو، سلطان‌حسینی به ویژگی‌های مورد نیاز برای انتخاب رئیس فدراسیون پرداخت و با استناد به دیدگاه پیتر دراكر، نظریه‌پرداز مدیریت، سه مهارت فنی، انسانی و ادراكی را از الزامات مدیریت دانست.
او توضیح داد كه اولویت این مهارت‌ها با توجه به جایگاه مدیریتی متفاوت است؛ برای مثال، در انتخاب سرمربی تیم ملی، مهارت فنی اهمیت بیشتری دارد، اما رئیس فدراسیون علاوه بر شناخت ورزش، باید از توانایی‌های انسانی و ادراكی لازم برای اداره یك مجموعه برخوردار باشد. او در این زمینه از علیرضا دبیر به‌عنوان نمونه مدیری یاد كرد كه به اعتقادش در كنار تخصص فنی، از مهارت‌های انسانی و ادراكی نیز برخوردار است.
سلطان‌حسینی همچنین توانایی جذب منابع مالی خارج از اعتبارات وزارت ورزش را یكی از ویژگی‌های مهم رئیس فدراسیون دانست و تأكید كرد فدراسیون‌ها نباید صرفاً منتظر اعتبارات دولتی بمانند. او با اشاره به فدراسیون تنیس و مدیریت داود عزیزی، گفت برخی فدراسیون‌ها توانسته‌اند چندین برابر كمك دریافتی از وزارت ورزش، از منابع دیگر درآمد كسب كنند؛ موضوعی كه به اعتقاد او می‌تواند نشان‌دهنده توانمندی مدیریتی رئیس فدراسیون باشد.
او در عین حال از وجود ساختارهای بازرسی و نظارتی در وزارت ورزش و حضور تیم‌های بازرسی در فدراسیون‌ها و استان‌ها سخن گفت و تأكید كرد اگرچه ممكن است عملكرد این ساختارها در سطح مطلوب مورد انتظار نباشد، اما نمی‌توان وجود آنها را نادیده گرفت.
سلطان‌حسینی در پایان با قدردانی از برنامه‌های كارشناسی رادیویی، نقش رسانه‌ها را در روشن شدن فرایندهای مدیریتی ورزش مهم دانست و گفت چنین برنامه‌هایی به آگاهی مردم و ذی‌نفعان از روند انتخاب رؤسای فدراسیون‌ها كمك می‌كنند. او همچنین به سازوكارهای نظارت مالی، از جمله حضور ذی‌حسابان و نمایندگان دیوان محاسبات، اشاره كرد و ابراز امیدواری كرد طرح این چالش‌ها به اصلاح روند انتخابات و كاهش مشكلات مدیریتی ورزش كشور منجر شود.
در تازه‌ترین تحول مرتبط، سیدمحمدشروین اسبقیان، معاون توسعه ورزش قهرمانی و حرفه‌ای وزارت ورزش و جوانان، 16 آبان 1405 از تغییر رویكرد این وزارتخانه در برگزاری انتخابات فدراسیون‌ها خبر داد. بر اساس توضیحات او، مقرر شده انتخابات پیش از پایان دوره چهار‌ساله رؤسای فدراسیون‌ها برگزار شود تا نیازی به تعیین سرپرست در فاصله پایان دوره مدیریت تا برگزاری مجمع انتخاباتی نباشد. همچنین ثبت‌نام نامزدها از 120 روز پیش از پایان دوره ریاست آغاز خواهد شد.
